Phật dạy đừng thắp đèn cúng bái ở đâu cả! Khi ngọn đèn trong tâm SÁNG rực, cuộc đời khắc may mắn!

Ánh trăng như nước, lặng lẽ trải dài khắp khuôn viên tịnh xá Trúc Lâm.

 

Trưởng giả giàu có Sumana kính cẩn quỳ rạp trước Đức Phật. Phía sau ông, gia nhân khép nép bưng những ngọn đèn chế tác tinh xảo, bên trong đầy ắp thứ dầu thơm thượng hạng.

 

"Bạch Đức Thế Tôn, đệ tử đã liên tục cúng dường trăm ngọn đèn suốt bảy ngày qua để cầu xin phúc báo. Nhưng vì sao trong lòng đệ tử vẫn luôn cảm thấy bất an và hoang mang?" Giọng Sumana thoáng chút lo âu.

 

Đức Phật khẽ mỉm cười, ánh mắt Ngài nhìn ông đầy từ ái: "Sumana, ông có biết trên thế gian này có một ngọn đèn, còn thù thắng hơn cả nghìn ngọn đèn mà ông đang cúng dường không?"

 

Sumana ngẩng đầu lên, ánh mắt đầy vẻ nghi hoặc: "Bạch Thế Tôn, đệ tử độn căn, không biết đó là ngọn đèn gì?"

 

"Là tâm đăng (ngọn đèn trong tâm)." Đức Phật từ tốn nói, "Thắp sáng ngọn đèn trong tâm mình, rồi dùng nó để soi rọi ngọn đèn trong lòng người khác, đó mới là công đức vô lượng."

 

Sumana nửa hiểu nửa ngờ. Ông nhìn dáo dác xung quanh, chợt thấy một bà lão nghèo đang lặng lẽ ngồi ở góc sân, trước mặt bà chỉ có một ngọn đèn dầu vô cùng thô sơ.

 

"Bạch Thế Tôn, bà lão kia chỉ cúng dường độc một ngọn đèn nhỏ, chẳng lẽ công đức của bà ấy lại lớn hơn đệ tử sao?" Sumana không kìm được liền hỏi.

 

Đức Phật ra hiệu cho Sumana tiến lại gần rồi ôn tồn bảo: "Ông hãy nghe ta kể một câu chuyện."

 

Các vị tỳ-kheo trong tịnh xá cũng bị thu hút, tất cả vây quanh, im lặng lắng nghe Đức Phật thuyết pháp.

 

"Thuở xưa, có một vị vua tên là Quang Minh. Quốc gia dưới sự cai trị của ông vô cùng giàu có, thịnh vượng, bách tính an cư lạc nghiệp. Để cầu cho quốc thái dân an, mỗi ngày vua Quang Minh đều cho thắp sáng nghìn ngọn đèn trong cung điện.

 

Một ngày nọ, có vị tăng sĩ lữ hành đến hoàng cung và nói với nhà vua: Tâu đại vương, Ngài thắp ngàn ngọn đèn không bằng một ngọn đèn trong tâm.

 

Vua Quang Minh không hiểu, liền hỏi: Thế nào là ngọn đèn trong tâm?

 

Vị tăng sĩ đáp: Tâm đăng chính là ngọn đèn của trí tuệ và lòng từ bi. Ngài tuy giàu sang chiếm hữu cả bốn biển, nhưng lại chẳng biết đến nỗi khổ của dân chúng, Ngài tuy quyền lực tột đỉnh thiên hạ, nhưng lại chưa thấu tỏ chân lý ở đời.

 

Nghe xong, vua Quang Minh trong lòng tự hổ thẹn. Ông quyết định đi theo vị tăng sĩ, cải trang thành thường dân để vi hành khắp nơi.

 

Ông nhìn thấy một lão nông dẫu bán mặt cho đất bán lưng cho trời, làm lụng vất vả nhưng vẫn không đủ ăn, ông thấy một bà lão lâm bệnh trọng nhưng không có tiền chạy chữa, ông lại thấy một đứa trẻ mồ côi bơ vơ đầu đường xó chợ, không ai đoái hoài.

 

Đến lúc này, vua Quang Minh mới bừng tỉnh. Hóa ra bấy lâu nay ông thắp sáng nghìn ngọn đèn trong cung, nhưng lại chưa từng soi sáng được cuộc đời của bách tính.

 

Trở về cung, Ngài lập tức hạ lệnh mở kho phát lương cứu tế nạn dân, cho lập y quán khắp nơi để chữa bệnh miễn phí, lại nhận nuôi trẻ mồ côi và mở mang trường học.

 

Từ đó về sau, vua Quang Minh không chỉ thắp đèn trong cung điện, mà Ngài đã thắp lên ngọn đèn hy vọng trong lòng của toàn thể nhân dân."

 

Đức Phật kể xong câu chuyện, Ngài nhìn Sumana và hỏi: "Ông đã hiểu chưa? Cúng dường không nằm ở hình thức, mà cốt ở cái Tâm (phát tâm). Nếu ông chỉ ích kỷ cầu phúc báo cho riêng mình, thì dẫu có thắp sáng vạn ngọn đèn, cũng khó cầu được công đức chân thật."

 

Sumana gật đầu, đăm chiêu suy nghĩ.

 

Lúc này, một tỳ-kheo trẻ đứng dậy hỏi: "Bạch Thế Tôn, nếu một người phát tâm không chính đáng, nhưng lại làm việc thiện, thì người đó có công đức hay không?"

 

Đức Phật khẽ gật đầu: "Việc thiện như hạt giống, còn tâm niệm lúc làm việc thiện giống như mảnh đất. Nếu mảnh đất có độc, thì hạt giống có tốt đến mấy cũng chẳng thể nảy mầm.

 

Ví như có người mang tiền bạc đi bố thí, nhưng thực chất là để mua danh chuộc tiếng, có người giúp đỡ kẻ khác, nhưng lòng lại mưu cầu tư lợi. Những hành vi ấy nhìn bề ngoài thì giống như việc thiện, nhưng bên trong vẫn bị trói buộc bởi Tham - Sân - Si, thử hỏi công đức từ đâu mà ra?

 

Lại có những người, bề ngoài đối xử hòa nhã với mọi người, nhưng sau lưng lại thêu dệt, vu khống, bề ngoài thì ra vẻ giữ giới tu hành, nhưng bóng tối lại tham luyến dục lạc. Những kẻ ngụy quân tử như vậy còn đáng sợ hơn cả kẻ ác công khai."

 

Lời vàng thước ngọc của Đức Phật như tiếng sấm ngang tai, làm chấn động tâm can của tất cả những người có mặt.

 

Gương mặt Sumana lộ rõ vẻ hổ thẹn. Ông nhớ lại những lúc mình cúng đèn, trong lòng quả thực vẫn chất chứa đầy những ham muốn, chấp niệm về tài lộc và địa vị.

 

Vị tỳ-kheo trẻ lại hỏi tiếp: "Bạch Thế Tôn, vậy làm sao chúng ta mới có thể giữ cho tâm niệm của mình luôn thuần khiết?"

 

Đức Phật nhìn vị tỳ-kheo bằng ánh mắt hiền từ: "Bước đầu tiên của tu hành là phải luôn quán chiếu nội tâm của chính mình.

 

Mỗi một suy nghĩ, một niệm đầu vừa lóe lên là thiện hay ác, bản thân phải biết rõ như lòng bàn tay. 'Chớ thấy việc thiện nhỏ mà không làm, chớ thấy việc ác nhỏ mà làm'.

 

Phải thường giữ lòng tự hổ thẹn và biết sám hối. Sám hối những lỗi lầm trong quá khứ, và cảnh giác trước những cám dỗ của tương lai.

 

Phải thường ôm lòng biết ơn và lòng từ bi. Biết ơn sự cống hiến của chúng sinh, và từ bi với tất cả muôn loài.

 

Có như vậy, thiện niệm trong tâm mới không ngừng tăng trưởng, và ác niệm mới dần tiêu tan."

 

Đức Phật dừng lại một chút, rồi hướng ánh mắt về phía bà lão nghèo: "Các ông nhìn xem, bà lão kia tuy chỉ cúng dường một ngọn đèn nhỏ nhoi, nhưng tâm của bà ấy lại sáng hơn bất kỳ ngọn đèn nào.

 

Bà ấy đã thắt lưng buộc bụng, chắt bóp từng đồng tiền tiết kiệm được để giúp đỡ một đứa trẻ nghèo có cơ hội được học hành.

 

Bà ấy đã dùng hành động thực tế của mình để thắp lên ngọn đèn hy vọng trong lòng đứa trẻ. Đó mới chính là chân cúng dường (sự cúng dường chân thật)."

 

Nghe đến đây, tâm trí Sumana bừng sáng, nút thắt trong lòng hoàn toàn được cởi bỏ. Ông nhìn ngọn đèn dầu thô sơ của bà lão, nhưng lại như nhìn thấy một vầng hào quang sáng rực vô biên.

 

Ông vừa định bước lên bày tỏ lòng lĩnh ngộ với Đức Phật thì đột nhiên, một giọng nói chói tai phá vỡ sự tĩnh lặng của tịnh xá.

 

"Khoan đã!"

 

Mọi người quay đầu nhìn lại, thấy một người phụ nữ sang trọng, phục sức lộng lẫy, được một toán tỳ nữ vây quanh đang rảo bước đi tới.

 

"Bạch Thế Tôn, con không đồng ý với cách nói của Ngài." Phú bà đi đến trước mặt Đức Phật, khẽ cúi người, "Con cho rằng cúng dường nhiều hay ít sẽ trực tiếp quyết định công đức lớn hay nhỏ.

 

Mỗi ngày con đều cúng dường vô số vàng vòng châu báu, chẳng lẽ lại không bằng một ngọn đèn rách của bà lão kia sao?" Giọng điệu của bà ta không giấu nổi vẻ ngạo mạn.

 

Đức Phật nhìn bà, bình thản hỏi: "Này thí chủ, vì sao bà lại cúng dường châu báu?"

 

Phú bà không chút do dự đáp ngay: "Dĩ nhiên là để cầu xin có thêm nhiều của cải, địa vị cao hơn và sống thọ hơn rồi! Con nghe người ta nói cúng dường càng nhiều thì phúc báo càng lớn, chẳng phải vậy sao?"

 

Đức Phật mỉm cười: "Thí chủ, bà có biết phúc báo chân thật không nằm ở những vật chất sở hữu bên ngoài, mà nằm ở sự giàu có, đủ đầy trong nội tâm.

 

Bà tuy có vô số châu báu, nhưng lòng bà lại tràn ngập tham lam và dục vọng. Bà càng mải miết chạy theo vật chất bên ngoài, nội tâm bà sẽ càng trống rỗng và lo âu. Phú quý thực sự là biết đủ làm vui, là không cầu không dục."

 

Lời của Đức Phật khiến phú bà cảm thấy bất an. Bà chưa từng nghĩ rằng, mục tiêu mà mình theo đuổi bấy lâu nay hóa ra lại sai lầm.

 

"Bạch Thế Tôn, chẳng lẽ tất cả những gì con làm từ trước đến nay đều là vô ích sao?" Giọng phú bà có chút run rẩy.

 

"Không phải vậy." Đức Phật ôn tồn nói, "Sự cúng dường của bà không phải là vô nghĩa. Chỉ là, tâm niệm của bà cần phải điều chỉnh lại.

 

Nếu bà dùng một cái tâm thanh tịnh, tâm từ bi để cúng dường, thì dẫu chỉ là một hạt gạo, một giọt nước, bà cũng sẽ nhận được công đức vô lượng. Nếu bà biết dùng của cải của mình để giúp đỡ những người đang lâm vào cảnh khốn cùng, thì lúc đó, tài sản của bà mới thực sự có giá trị."

 

Đức Phật chỉ tay về phía bà lão và bảo: "Bà hãy nhìn bà ấy xem, bà ấy tuy nghèo nàn về vật chất, nhưng tâm hồn lại giàu có hơn bà rất nhiều. Bà ấy đã dùng chút sức lực mọn của mình để thắp sáng ngọn đèn hy vọng cho người khác, đó mới là sự giàu sang đích thực."

 

Phú bà nhìn bà lão, trong ánh mắt thoáng qua một tia kính trọng. Bà cuối cùng đã hiểu ra mình đã sai ở đâu.

 

Bà cúi đầu thật sâu trước Đức Phật: "Bạch Thế Tôn, con hiểu rồi. Từ nay về sau, con sẽ cúng dường với tâm thanh tịnh và lòng từ bi, dùng tài sản của mình để giúp đỡ nhiều người hơn nữa."

 

Đức Phật mỉm cười mãn nguyện: "Lành thay, lành thay! Có như vậy, bà mới cảm nhận được niềm hỷ lạc thực sự của việc cúng dường, và mới có được sự giàu có đích thực trong tâm hồn."

 

Trong tịnh xá, ai nấy đều xúc động nghẹn ngào trước những lời chỉ dạy của Đức Phật. Họ đã hiểu ra rằng, sự cúng dường chân chính không nằm ở mâm cao cỗ đầy hay hình thức hoành tráng, mà nằm ở động cơ của lòng mình.

 

Chỉ khi thắp sáng ngọn đèn trong tâm mình, ta mới có thể soi rọi được tâm hồn người khác, chỉ khi nội tâm đủ đầy, ta mới có được phúc báo vẹn tròn.

 

Sumana bước đến trước mặt bà lão, kính cẩn hành lễ: "Cụ bà, cụ mới chính là người cúng dường chân chính. Con xin học tập cụ, dùng hành động của mình để giúp đỡ nhiều người hơn."

 

Bà lão mỉm cười lắc đầu: "Già có làm được gì to tát đâu. Chỉ cần mỗi người góp một chút lòng thành, thế giới này tự khắc sẽ trở nên tốt đẹp hơn thôi."

 

Từ ngày hôm đó, Sumana đã hoàn toàn thay đổi. Ông không còn chấp nhặt vào những hình thức cúng dường bề ngoài nữa, mà dành phần lớn tâm sức, tiền bạc vào việc giúp đỡ tha nhân.

 

Ông mở một trường học tình thương chuyên nhận trẻ em nghèo, lập một y quán miễn phí cho người bần hàn, ông cũng thường xuyên đi cứu trợ thiên tai, giúp đỡ những mảnh đời lầm than, cơ lỡ.

 

Nghĩa cử cao đẹp của ông đã lay động lòng người. Ngày càng có nhiều người tự nguyện gia nhập vào hành trình của ông, cùng chung tay làm cho thế giới trở nên ấm áp hơn.

 

Nhiều năm sau, Sumana đã trở thành một bậc trưởng lão đức cao vọng trọng được người người kính mến. Ông vẫn duy trì thói quen thắp đèn mỗi ngày, nhưng ngọn đèn ông thắp giờ đây không còn là ngọn đèn dầu ngoài thân, mà là ngọn đèn rực sáng của trí tuệ và lòng từ bi trong chính tâm hồn ông.

 

Ông đã dùng cuộc đời mình để minh chứng trọn vẹn cho câu ''thắp ngàn ngọn đèn không bằng một ngọn đèn trong tâm''.