(Lichngaytot.com) Trong Phật giáo có 3 câu trả lời cuối cùng do Đức Phật để lại để kiểm chứng chân lý, được gọi là "Tam pháp ấn". Điều nào phù hợp với ba tiêu chuẩn này thì đó là chánh pháp, còn không thì chỉ là lời nói suông. Ba tiêu chuẩn đó là: Các hành vô thường, các pháp vô ngã, niết - bàn tịch tịnh.
Mục lục (Ẩn/Hiện)Tại sao sau khi chia tay, bạn lại đau khổ đến thế? Vì bạn không tin vào vô thường. Bạn cứ nghĩ rằng "chúng ta sẽ mãi mãi bên nhau", và chính cái ý niệm đó mới là cội nguồn của đau khổ, chứ bản thân việc chia tay không phải là nguyên nhân.
Trong Phật giáo có 3 câu trả lời cuối cùng do Đức Phật để lại để kiểm chứng chân lý, được gọi là "Tam pháp ấn". Điều nào phù hợp với ba tiêu chuẩn này thì đó là chánh pháp, còn không thì chỉ là lời nói suông. Ba tiêu chuẩn đó là: Các hành vô thường, các pháp vô ngã, niết - bàn tịch tịnh.
Đừng để những danh từ chuyên môn này dọa bạn. Những gì chúng nói đến thực ra là ba sự thật mà bạn vẫn đối mặt hằng ngày.
1. Ấn thứ nhất: Các hành vô thường
 |
3 câu trả lời cuối cùng do Đức Phật để lại |
"Hành" nghĩa là sự vật, hiện tượng.
"Vô thường" nghĩa là không có gì là vĩnh hằng.
Nói một cách dễ hiểu: Không có gì là "mãi mãi".
Bạn đang say đắm trong tình yêu, rồi cũng sẽ phai nhạt. Bạn đang khỏe mạnh, rồi cũng sẽ có lúc ốm đau. Bạn đang túng thiếu, rồi cũng có ngày lật ngược tình thế. Bạn đang đau khổ, rồi nỗi buồn cũng sẽ qua đi.
Vô thường không phải là sự bi quan, mà đó là thực tế. Giống như việc có ai đó nhắc bạn "trời sắp tối rồi", không phải để làm bạn tuyệt vọng, mà là để nhắc bạn nhớ bật đèn lên.
Ba tầng mức của vô thường mà bạn vẫn trải qua mỗi ngày:
Vô thường thô: Bạn bị rụng tóc, xuất hiện nếp nhăn, người bạn thân cũ bỗng không còn liên lạc nữa. Đây là những thay đổi bạn có thể nhìn thấy ngay bằng mắt thường.
Vô thường vi tế: Ý niệm trong đầu bạn lúc này, sang giây sau đã biến mất. Bạn nghĩ "tôi là tôi", nhưng từ sáng sớm đến bây giờ, các tế bào trong cơ thể bạn đã thay đổi hàng triệu lần.
Vô thường cực kỳ vi tế: Trong từng sát-na, toàn bộ vũ trụ đang sinh diệt. Bạn tưởng mình đang ngồi yên một chỗ, nhưng thực ra bạn đang quay cuồng cùng Trái Đất với tốc độ hàng trăm mét mỗi giây.
Ích lợi thiết thực nhất của việc thấu hiểu vô thường là: Khi đau khổ, hãy tự nhủ "rồi mọi chuyện sẽ qua", lúc hạnh phúc, hãy tự nhủ "cần phải trân trọng".
Thực hành hôm nay: Hãy tìm một thứ mà bạn luôn sợ mất đi (công việc, mối quan hệ, sức khỏe), tự nhủ với bản thân: "Nó sẽ thay đổi. Việc mình có thể làm lúc này là gì?" Sau đó hãy làm việc đó thay vì cứ ngồi lo lắng.
2. Ấn thứ hai: Các pháp vô ngã
"Tôi" rốt cuộc là gì?
Bạn bảo "cơ thể của tôi", nhưng cơ thể rồi sẽ già, sẽ bệnh, sẽ chết, phần nào mới là bạn vĩnh hằng?
Bạn bảo "suy nghĩ của tôi", nhưng ý niệm cứ đến rồi đi, bạn chẳng thể kiểm soát nổi chúng. Hôm qua muốn nghỉ việc, hôm nay lại thấy vẫn ổn - rốt cuộc cái nào mới là "bạn thật sự"?
Phật pháp chỉ ra rằng: Hoàn toàn không tìm được một cái "tôi" cố định, bất biến nào cả.
Bạn giống như một ban nhạc, trống, guitar, bass, ca sĩ cùng chơi một lúc và bạn nghe thành một bài hát. Bạn nghĩ "đây là một bài hát", nhưng tách rời ra thì chỉ có tiếng của từng nhạc cụ tự phát ra. Không có cái gọi là "bài hát" tồn tại độc lập, mà chỉ là sự kết hợp của các âm thanh.
Con người cũng vậy. Bạn được lắp ráp tạm thời từ năm yếu tố: thân thể, cảm giác, suy nghĩ, hành vi và ý thức. Chúng tụ lại một chỗ, bạn có cảm giác "đây là tôi". Chúng tan ra, bạn liền biến mất.
"Vô ngã" không có nghĩa là bạn không tồn tại, mà là: Bạn không phải là một thực thể độc lập, vĩnh hằng và bất biến.
Bạn là một dòng sông. Sông trông có vẻ là một dòng, nhưng nước thì vẫn luôn chảy đi. "Dòng sông" thực chất chỉ là một cái tên gọi.
Ích lợi thiết thực nhất của việc thấu hiểu vô ngã là: Không còn quá ư cố chấp sĩ diện, không còn vơ lấy những lời chỉ trích của người khác để phủ định toàn bộ con người mình.
Thực hành hôm nay: Khi bị người khác trách mắng, hãy thầm nhủ trong lòng: "Họ đang chỉ trích một hành vi của mình, chứ không phải phủ nhận toàn bộ con người mình." Sau đó hít thở sâu ba lần. Bạn sẽ thấy cục tức ấy không đến nỗi khó nuốt trôi.
3. Ấn thứ ba: Niết-bàn tịch tịnh
 |
Nhiều người lầm tưởng "niết - bàn" là cõi chết. Hoàn toàn sai lầm. Đức Phật vẫn niết - bàn khi ngài đang tại thế. Ngài vẫn ăn cơm, đi dạo, thuyết pháp, nhưng tâm ngài không còn phiền não.
Niết - bàn không phải là sự chấm dứt của sự sống, mà là sự dập tắt của phiền não. Khi bạn cãi nhau đến mức run lên vì giận, đó chính là "ngọn lửa". Bạn cúp máy, hít một hơi thật sâu, từ từ bình tĩnh lại - khoảnh khắc thôi giận dữ ấy chính là hình thái sơ khai của niết-bàn.
Niết - bàn có ba đặc điểm:
Vô tham: Không chấp trước, không ôm giữ suy nghĩ "nhất định phải thuộc về mình".
Vô sân: Không oán giận, không buông lời thắc mắc "sao lại đối xử với tôi thế này".
Vô si: Không mê muội, nhìn thấu cảm xúc chỉ là bọt nước, không đáng để chạy theo.
Khi bạn bị kẹt xe trên đường, xe trước chen ngang, bạn vừa định mắng chửi thì chợt nhớ đến hai chữ "vô thường" - chuyện này rồi cũng sẽ qua mau. Thế là bạn buông lỏng tay lái, mở một bài hát mình yêu thích.
Sự thư thái trong khoảnh khắc ấy, chính là lối vào của niết - bàn. Niết - bàn không phải là một địa điểm, mà là một tâm cảnh. Không phải là chuyện sau khi chết, mà là sự giác ngộ ngay trong hiện tại.
Hôm nay nếu gặp chuyện khiến bạn bực bội (kẹt xe, xếp hàng, bị giục giã), hãy thầm nhủ: "Chuyện này rồi cũng sẽ qua." Sau đó cảm nhận xem có phải không gian trong lòng mình như rộng mở hơn một chút không? Hãy ghi nhớ cảm giác đó - đó chính là cửa ngõ của niết - bàn.
4. Mối liên hệ của Tam pháp ấn: Công thức giúp bạn hoàn toàn tự tại
Ba điều này tiến triển theo một thứ tự rất logic:
Nhìn thấu thế giới đang đổi thay (vô thường),
Từ đó biết rằng không có một cái "tôi" cố định nào cần phải cố chấp bảo vệ (vô ngã),
Và cuối cùng khi buông bỏ được sự chấp trước, tâm liền trở nên an tịnh (niết-bàn).
Bạn không nhất thiết phải theo đạo Phật mới có thể thực hành ba điều này:
Khi thất tình, hãy niệm thầm "vô thường" - rồi mọi chuyện sẽ qua. Khi bị mắng chửi, hãy niệm thầm "vô ngã" - họ chỉ đang phê bình một hành vi, chứ không phải cả con người mình. Khi lo âu, hãy niệm thầm "niết-bàn" - hít một hơi thật sâu, rồi buông xuống.
Ba sự thật này sẽ giúp bạn sống nhẹ nhàng hơn. Đức Phật dùng Tam pháp ấn để trả lời ba câu hỏi lớn của cuộc đời, đây là 3 câu trả lời cuối cùng do Đức Phật để lại.
Thế giới trông như thế nào? - Luôn luôn thay đổi (các hành vô thường). Thế nên bạn không cần sợ hãi sự đổi thay, cũng chẳng thể giữ lại bất cứ thứ gì.
Tôi là ai? - Không có cái tôi cố định, bất biến (các pháp vô ngã). Thế nên bạn không cần phải cố chấp bảo vệ cái "tôi" đó bằng mọi giá, sai thì có thể sửa.
Làm sao để không đau khổ? - Dập tắt phiền não (niết - bàn tịch tịnh). Bạn hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn không giận dữ, không lo âu, không chấp trước.
Tam pháp ấn không phải để dạy bạn trốn chạy cuộc đời, mà là để giúp bạn sống tự tại giữa cuộc đời này. Bạn không cần phải trở thành một Phật tử. Bạn chỉ cần nhớ đến ba điều này khi kẹt xe: Rồi sẽ qua thôi, không phải là ta, buông xuống nhé!
Mời bạn tham khảo thêm tin:
