(Lichngaytot.com) Khi người hiền lành liên tục bị bắt nạt, nhiều người cho rằng đó chỉ là vì họ quá lương thiện. Liệu có thật sự như vậy không?
Trong trí tuệ đối nhân xử thế, bao giờ cũng tràn ngập những lời dạy về việc "lấy thiện đãi người". Từ nhỏ đến lớn, chúng ta luôn được người lớn dạy bảo phải biết nhường nhịn, hy sinh và lấy hòa vi quý.
Thế nhưng trong giao tiếp thực tế, nhiều người lại sống như thế này: Càng thật thà chất phác thì càng dễ chịu thiệt thòi, uất ức, càng ra sức lấy lòng người khác thì lại càng dễ bị coi thường. Khi người hiền lành liên tục bị bắt nạt, nhiều người cho rằng đó chỉ là vì họ quá lương thiện. Liệu có thật sự như vậy không?
Hơn hai ngàn năm trước, vị tiên triết Quỷ Cốc Tử đã nhìn thấu bản chất của vấn đề này.
 |
1. Người hiền chịu thiệt không phải vì lương thiện, mà vì nhầm lẫn giữa nhường nhịn quá mức với “dĩ hòa vi quý"
Trong thiên Bài Hạp của cuốn “Quỷ Cốc Tử mưu lược toàn thư”, ông đã nói: "Bái là mở, là nói, là Dương; Hạp là đóng, là im lặng, là Âm." Trong logic xử thế của ông, đạo lý lâu bền nằm ở sự cân bằng giữa Âm và Dương, có mở có đóng mới là lẽ sống.
Tuy nhiên, nhiều người hiền lành lại đi vào một cực đoan: Cuộc đời họ chỉ có sự hy sinh "mở" ra mà không có sự phòng thủ "đóng" lại. Họ nhầm tưởng việc lùi bước không giới hạn là chuẩn mực ứng xử cần tuân theo.
Tại nơi làm việc: Luôn có những người tốt việc gì cũng nhận. Người khác đẩy việc nặng, việc bẩn cho bạn, bạn không nỡ từ chối. Đồng nghiệp phạm lỗi rồi đổ vất cho bạn, bạn sợ mất lòng nên lẳng lặng gánh thay.
Nhưng đến lúc xét thăng chức, tăng lương, quyền lợi chẳng bao giờ đến lượt bạn. Mọi người chỉ nhớ rằng: "Dù sao nó cũng không biết giận đâu" và mặc nhiên gạt bạn sang một bên.
Trong gia đình và người thân: Bạn luôn để gia đình nhỏ của mình chịu thiệt để thỏa mãn mọi yêu cầu của họ hàng. Bạn cho vay tiền, bạn giúp làm việc, nhưng chỉ cần một lần bạn không đáp ứng được, mọi cái tốt trước đó đều bị xóa sạch. Họ lập tức quay lưng nói bạn keo kiệt, không biết điều.
Những hành vi này, bề ngoài nhìn thì có vẻ là lương thiện, đại lượng nhưng bản chất là sự nhu nhược không giới hạn.
Điểm yếu của nhân tính là "khinh mềm sợ rắn". Việc bạn lùi bước không giới hạn chẳng bao giờ được coi là nhân cách tốt trong mắt kẻ khác, mà chỉ trở thành cái mác cho sự dễ bị bắt nạt mà thôi.
2. Sự nhượng bộ mù quáng không bao giờ lấp đầy được lòng tham của con người
Cuốn Tăng Quảng Hiền Văn có câu: "Người hiền bị người khinh, ngựa hiền bị người cưỡi”.
Câu nói này không dạy chúng ta làm điều ác, mà là chỉ ra sự thật về nhân tính: Nếu lòng tốt của bạn không có ranh giới, nó sẽ chỉ nuôi dưỡng lòng tham của đối phương và làm khổ chính mình.
Đối với người xứng đáng, ta luôn chân thành, hữu hảo. Nhưng đối với những kẻ gian thần, tiểu nhân đang tìm cách chèn ép, tính toán, ta không nên là "quả hồng mềm" để người ta nắn bóp.
Ngược lại, ta nên dùng lời lẽ sắc bén, không nhường nửa bước, tuyệt đối không cho đối phương cơ hội lấn tới.
Bạn nên nhớ rằng, thiện ý không dành cho tất cả mọi người, nó chỉ dành cho những ai xứng đáng. Sự sắc sảo mới là tấm khiên tốt nhất để bảo vệ bản thân.
Bạn nghĩ rằng "lùi một bước biển rộng trời cao", nhưng đối phương chỉ coi sự bao dung đó là yếu đuối. Bạn nhẫn nhịn để đổi lấy sự hòa thuận, nhưng đối phương không những không biết ơn mà còn ngày càng càn quấy hơn.
Vậy mới nói, người khác đối xử với bạn thế nào, thực chất đều là do bạn "dạy" họ.
Khi bạn hết lần này đến lần khác hạ thấp điểm dừng của mình, người khác tự nhiên sẽ coi việc giẫm đạp lên lòng tự trọng của bạn là điều hiển nhiên. Sự nhượng bộ không đổi lấy được chân tình, nó chỉ khiến cái bụng của kẻ tham lam ngày càng lớn hơn mà thôi.
3. Lòng tốt "có gai" mới là trí tuệ xử thế đỉnh cao
Lương thiện là bản sắc quý giá nhất của con người, nhưng một lòng tốt đích thực và bền vững phải là lòng tốt "có gai" để bảo vệ chính nó.
Một mối quan hệ tốt luôn phải đến từ hai phía: Bạn sẵn sàng trao đi thiện chí, nhưng đối phương cũng phải biết điểm dừng và tôn trọng lẫn nhau.
Quỷ Cốc Tử đã dạy chúng ta rằng với mỗi hạng người phải dùng những cách khác nhau:
Với quân tử thành thật, ta dùng đạo "Mở": Chân thành đối đãi, lấy hòa làm quý.
Với tiểu nhân lấn lướt, ta phải dùng thuật "Đóng": Kiên quyết từ chối, giữ vững ranh giới, không để đối phương có cơ hội lấn tới.
Những người có trí tuệ cảm xúc EQ cao thực thụ không bao giờ tươi cười với tất cả mọi người.
Họ tin vào triết lý: "Trong lòng có Phật, trong tay có dao". Họ có thể trao đi sự thiện lương lớn nhất, nhưng cũng có thể đưa ra thái độ cứng rắn nhất. Ngay từ khi bắt đầu giao tiếp, họ đã vẽ ra một ranh giới rõ ràng, không cho phép bất kỳ ai tùy ý chà đạp.
Không chủ động gây chuyện, nhưng tuyệt đối không sợ chuyện. Khi bạn học được cách nói "Không" một cách dũng cảm, khi bạn dám đưa ra giới hạn của mình, bạn sẽ phát hiện ra rằng thế giới này hóa ra lại trở nên dịu dàng với bạn hơn gấp nhiều lần.
